
Արմինֆո. Երևանի ընդհանուր իրավասության քաղաքացիական դատարանը՝ դատավոր Աշոտ Հովհաննիսյանի նախագահությամբ, մերժել է Արցախի հինգերորդ նախագահ Սամվել Շահրամանյանի հայցն ընդդեմ ՀՀ կրթության,գիտության, մշակույթի և սպորտի նախարարության (ԿԳՄՍՆ) և Հայոց պատմության 9-րդ դասարանի դասագրքի հեղինակ Նժդեհ Հովսեփյանի: Այդ տեղեկությունը "Փաստինֆո" -ի հետ հարցազրույցում հաստատել է քաղաքացիական դատարանների մամուլի քարտուղար Ալեքսանդրա Հովսեփյանը։
2025 թվականի սեպտեմբերի սկզբին ԱրմԻնֆո-ն հաղորդել էր, որ Սամվել Շահրամանյանի փաստաբանները նրա անունից հայց են ներկայացրել ԿԳՄՍՆ-ի և այլ պատասխանատուների դեմ ՝ 2020 թվականի աշնանից մինչև 2023 թվականի աշուն ընկած ժամանակահատվածում Արցախի շուրջ տեղի ունեցած իրադարձությունների վերաբերյալ 9-րդ դասարանի "Հայոց պատմություն" դասագրքում տեղ գտած զրպարտչական պնդումների համար ։ Ինչպես ֆեյսբուքյան իր էջում տեղեկացրել է փաստաբան Ռոման Երիցյանը, իրենք մտադիր են պահանջել հերքել դասագրքում նախագահի մասին առկա կեղծ տեղեկությունները: Մասնավորապես, ինչպես պարզաբանել Է Երիցյանը, խոսքը դասագրքում այնպիսի ձևակերպումների մասին է, ինչպիսիք են ՝ "Սամվել Շահրամանյանը ստորագրել է Արցախը լուծարելու մասին հրամանագիրը" կամ "Շահրամանյանը նա է, ով հանձնել է ԼՂՀ-ը" ։ Փաստաբանը վստահ է, որ այդպիսով Հայաստանի իշխանությունները մտադիր են Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության հանձնման պատասխանատվությունը բարդել Արցախի ղեկավարության վրա: Որպես հերքում ՝ Շահրամանյանը դատարանից պահանջում է բոլոր հնարավոր միջոցներով պարտավորեցնել պատասխանողներին հրապարակել հետևյալ տեքստը, այդ թվում ՝ հերքումը ներառելով ուսումնական ծրագրում. «9-րդ դասարանի Հայաստանի պատմության դասագրքի «Լեռնային Ղարաբաղի հարցը միջազգային ասպարեզում. վերադարձ պատերազմին» 5․3 գլխում «Լեռնային Ղարաբաղի հայաթափումը» վերնագրի տակ արտացոլված հետևյալ տեղեկատվությունը. «ԼՂՀ նախագահը հրամանագիր է ստորագրել ԼՂՀ-ն լուծարելու մասին», կեղծ է և չի համապատասխանում իրականությանը»: Որպես հայցի ապահովման միջոց ՝ փաստաբանը խնդրել է արգելել տվյալ դասագրքի որոշակի հատվածի դասավանդումը դպրոցներում՝ մինչև այս գործով դատարանի վերջնական որոշման ուժի մեջ մտնելը:
Հիշեցնենք, որ 2023 թվականի սեպտեմբերի 19-ին Ադրբեջանը "հակաահաբեկչական գործողության" պատրվակով լայնածավալ ագրեսիա նախաձեռնեց Արցախի նկատմամբ, որը հանգեցրեց ԼՂՀ լիակատար հայաթափմանը։ Դրան նախորդել էր չճանաչված հանրապետության գրեթե 10-ամսյա շրջափակումը ։ 2020 թվականի աշնանը սկսված թշնամական ագրեսիայից հետո, որը 2023 թվականի սեպտեմբերին ավարտվեց Արցախի ամբողջական էթնիկ զտմամբ, ավելի քան 150 հազար արցախցիներ զրկվեցին հայրենիքից և դարձան փախստական ։ 2024 թվականի նոյեմբերին Արցախի մարդու իրավունքների պաշտպան Գեղամ Ստեփանյանը հաղորդել էր, որ բռնի տեղահանումից հետո Արցախում մնացել է 13 հայ Ինչպես նշել է Կարմիր խաչի միջազգային կոմիտեի (ԿԽՄԿ) գլխավոր տնօրեն Ռոբերտ Մարդինին, դրանք, հիմնականում, տարեցներ են եւ հաշմանդամություն ունեցող մարդիկ։
2026 թվականի հունվարի 23-ին ՀՀ աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարությունը հաղորդել էր, որ 2023 թվականի աշնան զանգվածային ելքից հետո Արցախում Մնացած տասը հայ և մեկ ազգությամբ ռուս Հայաստանի քաղաքացի տեղափոխվել են Հայաստանի Հանրապետություն ՝ սեփական դիմումների հիման վրա, որոնք ներկայացվել են Հայաստանի և Ադրբեջանի համապատասխան մարմիններին ։