Դեսպան․ Երևանը հաշվի է առել Իրանի շահերը "Թրամփի երթուղի" նախագիծը դիտարկելիս

Արմինֆո. Օգոստոսի 8-ի վաշինգտոնյան հռչակագիրը նախատեսում է երկրի ներսում, երկկողմ եւ միջազգային փոխադրումների շրջանակներում տրանսպորտային հաղորդակցության բոլոր սահմանափակումների վերացում ՝ հիմնվելով պետությունների ինքնիշխանության, տարածքային ամբողջականության եւ իրավազորության սկզբունքների վրա, եւ Երեւանն այդ օրակարգն առաջ մղելիս հաշվի է առել Իրանի շահերը։ Այդ մասին հայտարարել է Իրանում Հայաստանի դեսպան Գրիգոր Հակոբյանը՝ «Թասնիմ»-ի հետ հարցազրույցում։

"Ես պետք է ընդգծեմ, որ հավատարիմ բարեկամության եւ փոխվստահության մթնոլորտում պաշտոնական Երեւանն այդ ողջ գործընթացի ընթացքում հաշվի է առել Թեհրանի կենսական շահերը, եւ տարբեր մակարդակներում ակտիվ երկխոսություն է ծավալվել իրադարձությունների զարգացման հարցերի շուրջ",- ասել է հայ դիվանագետը:

Նրա խոսքով՝ շրջափակման վերացման արդյունքում Հայաստանն Իրանի Իսլամական Հանրապետության հետ երկաթուղային հաղորդակցություն կստանա Նախիջևանի տարածքով: "Սա աննախադեպ հնարավորություն կստեղծի Իրանի համար ուղիղ երկաթուղային կապ հաստատել Վրաստանի հետ ՝ միանալով սևծովյան նավահանգիստներին։ Իր հերթին՝ Իրանը Հայաստանի համար տարանցիկ երկաթուղային երթուղի կդառնա Կենտրոնական Ասիայի եւ Հեռավոր Արեւելքի երկրների հետ կապի տեսանկյունից", - հավելել է Հակոբյանը։

Այնուհետև նա ուշադրություն է հրավիրել այն հանգամանքի վրա, որ միաժամանակ նախատեսվում են լրացուցիչ հաղորդակցություններ Հայաստանի տարբեր տարածաշրջանների միջև, ինչը մեծ նշանակություն ունի երկրի ներքին տնտեսական և լոգիստիկ համակարգի համար:

"Կարևոր է նաև, որ Հայաստանն ու Միացյալ Նահանգները վետոյի հավասար իրավունք ունենան "Թրամփի երթուղի" (TRIPP) նախագծում երրորդ կողմի ներգրավման հարցում, ուստի ցանկացած կողմ կարող է ներգրավվել այդ ծրագրում միայն Երևանի և Վաշինգտոնի համաձայնությամբ:

Ներկայումս Վաշինգտոնի հետ ակտիվորեն քննարկվում են TRIPP նախագծի իրականացման ընդհանուր պայմանները։ Նախատեսվում է հայ-ամերիկյան համատեղ TRIPP ընկերության գրանցում Հայաստանում, որը կստանա երկաթուղիների, ավտոմոբիլային ճանապարհների, նավթա - և գազատարների, ինչպես նաև օպտիկամանրաթելային մալուխների համար անհրաժեշտ ենթակառուցվածքների զարգացման իրավունք: Նախատեսվում է, որ հաջորդ տարի մենք կանցնենք նախագծի գործնական իրականացմանը եւ շինարարության փուլին", - ասել է հայ դեսպանը։

Նա հավելել է, որ այդ նախագիծը կնպաստի տարածաշրջանային փոխկախվածության ստեղծմանը ՝ դառնալով կայուն խաղաղության կարևոր գործոն: "Գոհունակությամբ եմ նշում, որ հաղորդակցությունների աստիճանական բացման վերաբերյալ քաղաքական համաձայնություններն արդեն իսկ իրական արդյունք են տալիս։ Հոկտեմբերին Ադրբեջանը հայտարարեց իր տարածքով դեպի Հայաստան ապրանքների տարանցման սահմանափակումների վերացման մասին, և մենք արդեն ունենք առաջին գործնական օրինակները. հացահատիկը Ղազախստանից երկաթուղով Հայաստան է փոխադրվում Ադրբեջանի և Վրաստանի տարածքով: Հայաստանը նույնպես բազմիցս վերահաստատել է իր պատրաստակամությունը ՝ ապահովելու Թուրքիայի և Ադրբեջանի միջև ապրանքների տարանցումն իր տարածքով՝ ինչպես քաղաքական, այնպես էլ տեխնիկական ճանապարհով: Այսպիսով, կարելի է պնդել, որ TRIPP նախագիծը Հայաստանին, Ադրբեջանին եւ ողջ տարածաշրջանին առաջարկում է հաղորդակցության նոր, միջազգայնորեն աջակցվող մոդել ՝ հիմնված ինքնիշխանության, տարածքային ամբողջականության, փոխադարձության եւ իրավազորության սկզբունքների վրա: Վստահ եմ, որ դրա իրականացումը ոչ միայն կնպաստի տնտեսական համագործակցությանը, այլև կամրապնդի խաղաղությունն ու կայունությունը ողջ տարածաշրջանում", - ասել է Հակոբյանը։

Անդրադառնալով հայ-թուրքական հարաբերություններին' դիվանագետն ընդգծել է, որ վերջին շրջանում Հայաստանի եւ Թուրքիայի միջեւ շփումների ակտիվացում է նկատվում գրեթե բոլոր մակարդակներում:

"Հայաստանը հետևողականորեն շարունակում է կառուցողական մասնակցությունը կարգավորման գործընթացին, ձգտելով դիվանագիտական հարաբերությունների հաստատմանը, սահմանի բացմանը և ողջ ենթակառուցվածքի շրջափակման վերացմանը ։ Այս տարի Երևանում կայացել է Հայաստանի և Թուրքիայի հատուկ ներկայացուցիչների հերթական հանդիպումը, որի ընթացքում քննարկվել է երկխոսության շրջանակներում արդեն ձեռք բերված պայմանավորվածությունների ամբողջական իրականացումը: Այդ պայմանավորվածությունները ներառում են Մարգարա-Ալիջան սահմանային կետի շահագործումը, ինչպես նաև Գյումրի-Կարս երկաթուղու և Հայաստան-Թուրքիա Էլեկտրահաղորդման գծի վերականգնման աշխատանքների իրականացումը",- հավելել Է Իրանում Հայաստանի դեսպանը:

Միաժամանակ նա արձանագրել է, որ Գյումրի-Կարս երկաթուղու վերագործարկումը առանցքային նշանակություն ունի տարածաշրջանային տրանսպորտային կապի տեսանկյունից ։ Նրա խոսքով՝ TRIPP-ի հետ միասին այն կձեւավորի միասնական երկաթուղային ցանց, որը կկապի Հարավային Կովկասի երեք երկրներն ու հարեւան տարածաշրջանները: "Գոհունակությամբ եմ նշում, որ մի քանի օր առաջ երկու երկրների համապատասխան հաստատությունների ներկայացուցիչներն անցկացրել են այս երկաթուղու վերականգնմանն ու շահագործմանն ուղղված տեխնիկական քննարկումների երկրորդ փուլը, ինչը վկայում է գործընթացի շարունակական և գործնական բնույթի մասին։

Մենք վստահ ենք, որ Վաշինգտոնի եռակողմ հռչակագրում ամրագրված ենթակառուցվածքների ապաշրջափակման սկզբունքները և TRIPP-ի շուտափույթ իրականացումը կստեղծեն բարենպաստ միջավայր, որը թույլ կտա մեզ կատարել հաջորդ կարևոր քայլը ՝ հաստատել դիվանագիտական հարաբերություններ Հայաստանի և Թուրքիայի միջև և ամբողջությամբ բացել ենթակառուցվածքները։ Ամփոփելով կարող եմ նշել, որ Թուրքիայի հետ հարաբերությունների կարգավորման գործընթացում զգալի առաջընթաց է գրանցվել, եւ եթե այդ թափը պահպանվի, հնարավոր կլինի տարածաշրջանում նոր, ավելի ինտեգրված եւ կանխատեսելի իրավիճակի ձեւավորում, ինչը բացառիկ նշանակություն կունենա ինչպես Հայաստանի, այնպես էլ ողջ տարածաշրջանի համար",- եզրափակել է Հակոբյանը: