Վերլուծաբան․ Հայաստանը դարձել է աշխարհաքաղաքական սակարկության օբյեկտ տարածաշրջանային խաղացողների ձեռքում

Արմինֆո.Հայաստանը 2018 թվականից (վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի իշխանության գալուց հետո - խմբ.) դարձել է աշխարհաքաղաքական շահերի մանրադրամ, որոնք իրենց մեջ ռիսկեր են պարունակում երկրի համար և հետաքրքրություն են ներկայացնում տարածաշրջանային այլ խաղացողների համար։ Նման կարծիք է հայտնել իրավաբան միջազգայնագետ, քաղաքական վերլուծաբան Աննա Աբրահամյանը՝ ի պատասխան իսպանական Periodista Digital պարբերականի հոդվածի, որի ներկայացրած տեղեկատվության արտահոսքը ստացվել է Ֆրանսիայից, մասնավորապես, այնտեղ գտնվող հայ համայնքի անանուն ներկայացուցչից։

"Հայաստանի, Ադրբեջանի և ԱՄՆ-ի միջև Հուշագիրը հակասում է Ֆրանսիայի շահերին և տարածաշրջանը կհանգեցնի պատերազմի" վերնագրով հոդվածը, ըստ վերլուծաբանի, իրականում ոչ թե հայկական շահերը պաշտպանելու ֆրանսիական կողմի փորձ է, այլ տարածաշրջանում իր մասնաբաժնի մասին հայտարարություն: Այդ առնչությամբ փորձագետը ներկայացրել Է Թրամփի երթուղուն վերաբերող հոդվածի հիմնական դրույթները և դրա վերաբերյալ Ֆրանսիայի դիրքորոշումը: Ընդ որում, նա ուշադրություն է հրավիրել այն հանգամանքին, որ հոդվածի հեղինակները հայտարարում են, թե ծանոթ են փաստաթղթի տեքստին, որը կոչվում է "Փոխըմբռնման հուշագիր", բացի այդ, նշվում է, որ իրենք իրենց կապերն ունեն Հայաստանում կառավարող ուժի ներկայացուցիչների հետ, ուստի բոլոր գործընթացներին ներսից են տեղյակ:

Անդրադառնալով Թրամփի երթուղու վերաբերյալ ներկայացված դիրքորոշմանը ՝ Աբրահամյանը նշել է, որ, ըստ պարբերականի, հուշագիրը ենթադրում է երկկողմ տնտեսական տարածաշրջանային միջանցք և, այսպես կոչված, "Թրամփի պաշտպանական դարպաս", որը պետք է վերահսկողություն իրականացնի ճանապարհի նկատմամբ: Անդրադառնալով վերջինիս ՝ նա պարզաբանել է, որ խոսքը ԱՄՆ ռազմական զորախմբի առկայության մասին է, որը հայտնի է որպես ամերիկյան մասնավոր ռազմական ընկերություն: "Ըստ աղբյուրի ՝ այդ ընկերությունը բաղկացած կլինի 1000 զինվորականներից, որոնք պետք է ապահովեն անվտանգությունը ճանապարհի ողջ երկայնքով", - հավելել է վերլուծաբանը:

Այդ առումով Աբրահամյանը որոշել է հիշեցնել նման ՄՌԸ-ի աշխատանքի մեթոդի մասին, որն այս պահին գտնվում է Գազայում եւ Իսրայելի հետ միասին, ըստ էության, իրականացնում է "խաղաղ բնակչության կոտորած": "Որքան էլ պաղեստինցիները բանակցությունների գնան, Իսրայելը հրաժարվում է ցանկացած պայմանավորվածությունից։ Այս պահին գոյություն ունի միայն բանավոր համաձայնություն, որն իրականում հետապնդում է զորքերի վերադասավորման և տարբեր դիվերսիաների կազմակերպման նպատակ՝ Պաղեստինյան կողմին թուլացնելու և Իսրայելի դիրքերն առաջ տանելու համար", - ուշադրություն է հրավիրել փորձագետը։

Աբրահամյանի համոզզմամբ՝ ՄՌԸ ներկայությունը ենթադրում է տարածաշրջանում որեւէ միջազգային կազմակերպության բացակայություն, որոնք օժտված են մոնիթորինգ իրականացնելու մանդատով եւ երկրներին հնարավորություն են տալիս խախտումների արձանագրման դեպքում դիմել միջազգային դատարաններ: "Իսպանական պարբերականի հոդվածում այդ առնչությամբ, նշվում է, որ նման ՄՌԸ-ները ճնշող ակտիվության մեխանիզմ են ձեռնարկում և վերահսկողության ավելի խիստ մեթոդաբանությամբ առաջնորդվում են միայն այն դեպքերում, երբ դրանք ռազմավարական հետաքրքրություն են ներկայացնում ԱՄՆ-ի համար։ Նման մոտեցումն օգնում է ԱՄՆ-ին խուսափել պատասխանատվության որևէ ձևից և խուսափել իր ընտրազանգվածի առջև հաշվետու լինելուց, քանի որ բոլոր հնարավոր կորուստները չեն վերաբերում ԱՄՆ զինված ուժերին: Այդ առնչությամբ իսպանական պարբերականում ընդգծել են, որ ամերիկյան զորքերի հայտնվելը Հայաստանի տարածքում բավարար է, որպեսզի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի կողմից հուշագրի ստորագրումը ընկալվի որպես ազգային դավաճանություն", - հավելել է փորձագետը ՝ անդրադառնալով հոդվածում ներկայացված մոտեցմանը։

Աբրահամյանն իր կողմից հավելել է, որ տվյալ ՄՌԸ ուժի կիրառումը միջանցքի լիարժեքության ապահովման նպատակով, մասնավորապես, կախված կլինի ամերիկյան կողմի շահերից և այն բանից, թե ինչպես կզարգանա իրավիճակը: Սակայն, նա նշել է, որ վերոնշյալը տեղավորվում է տարածաշրջանում ֆրանսիական կողմի ազդեցության ոլորտը կորցնելու ռիսկի տրամաբանության մեջ։

Որպես ֆրանսիական կողմի այլ շահերի առաջմղման դրսևորում ՝ փորձագետը հոդվածից ևս մեկ կարծիք է ներկայացրել: Մասնավորապես, ինչպես նկատել է քաղաքական վերլուծաբանը, ըստ աղբյուրի, հուշագիրը կնշանակի Հայաստանին զրկել ինքնիշխանությունից և իրականացնել Թուրքիայի շահերը: "Դրանից պարտված կլինի նաև Եվրոպան, քանի որ Հայաստանը, փաստացի, կհայտնվի հատուկ նշանակված զինված ուժերի օկուպացիայի տակ, որոնք կգործեն ԱՄՆ դրոշի ներքո, ինչը կնշանակի այլ գործընկերների բացառում, ինչպիսիք են ԵՄ  կամ Ֆրանսիան", - ասվում է պարբերականում:

Ամփոփելով վերը նշվածը՝ Աբրահամյանը նշել է, որ այդ հոդվածը գլոբալ առումով ի ցույց է դնում հայկական կողմի շահերի լիակատար անտեսումը, քանի որ դրանում ներկայացված չեն գոնե հայ փորձագետների կարծիքները։ Բացի այդ, նա համոզմունք է հայտնել, որ հենց հայ համայնքը, որոշ կուսակցություններ և "արևմտյան" թեմերի հայկական եկեղեցիներն են աջակցում Փաշինյանի իշխանությանը, ընդ որում, այդ ամենն, ըստ նրա, իրականացվում է Ֆրանսիայի աջակցությամբ: "Ուստի, նույնիսկ, եթե ինչ-որ պահի Ֆրանսիան կամ ԵՄ-ը ներգրավվեն այդ գործընթացներում, նրանց գործողությունները ոչ մի կերպ չեն բխի հայկական կողմի շահերից", - վստահ է վերլուծաբանը:

Որպես իր խոսքերի հաստատում՝ փորձագետը նաև հիշեցրել է, որ տարածաշրջանում ֆրանսիական և ամերիկյան կողմի գլխավոր շահը Ռուսաստանի, Իրանի և Չինաստանի թուլացումն է: Այդ համատեքստում, ինչպես նշել է Աբրահամյանը, տարածաշրջանում միջանցքների կարգավորումն նրանց ընկալմամբ չի կարող իրականացվել Չինաստանի "Մեկ գոտի, մեկ ճանապարհ" կամ "Հյուսիս - Հարավ" նախագծի շրջանակներում: "Դրա փոխարեն նրանք նախընտրում են Միջին միջանցքը, որն արևմտյան ուժերի նախագիծն է և  լիովին կվերահսկվի նրանց կողմից", - պարզաբանել է վերլուծաբանը:

Որպես ֆրանսիական կողմի հայտարարությունների՝ Հայաստանի շահերին չհամապատասխանելու ևս մեկ հաստատում նա հիշեցրել է, որ Ֆրանսիան Ադրբեջանի շահերը ներկայացնելու և Թուրքիայի տարածքով ադրբեջանական գազն իրացնելու ամենամեծ լոբբիստն է ։ "Ինչը նաև հաստատում է, որ պաշտոնական Փարիզը չի աջակցի Հայաստանին, բացի մի քանի փոքր ցուցադրական գործողություններից", - պարզաբանել է Աբրահամյանը:

Այսպիսով, ինչպես նշել է փորձագետը, նման հոդվածներն ու դրանցում պարունակվող իմաստներն արտացոլում են պայքարը ազդեցության ոլորտների համար, այդ թվում ՝ Ֆրանսիայի և ԱՄՆ-ի միջև։ Նա համոզմունք է հայտնել, որ հոդվածը միայն ցույց է տալիս Ֆրանսիայի ՝ որպես ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի արդեն նախկին անդամի (այսինքն ՝ մի երկրի, որը ժամանակին իր ազդեցությունն է ունեցել Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև հարցերում-խմբ.) մտավախությունները, որ կկորցնի իր նշանակությունը տարածաշրջանում ՝ ԱՄՆ - ի կողմից աշխարհաքաղաքական նոր իրավիճակի ստեղծման ֆոնին։ "Մինչդեռ, Հայաստանում պետք է հասկանան, որ այդ երթուղին "Հայաստանի պաշտպանության դարպասը" չէ, ինչպես դա ներկայացնում է ամերիկյան կողմը, այլ հենց "Թրամփի երթուղի"։ Դա, իր հերթին, նշանակում է կանաչ լույսի առկայություն՝ այստեղ Թուրքիայի և Իսրայելի ներկայությունն ուժեղացնելու համար, հետևաբար, հայերի չեզոքացման քաղաքականության իրականացում։ Եվ Մայր Աթոռի ու կաթողիկոսի վրա հարձակումները միայն Սյունիքի վրա հարձակման նախանշաններ են", - ամփոփել է փորձագետը։

Հիշեցնենք, որ TRIPP նախագիծը (Trump Route for International Peace and Prosperity, թարգմանաբար ՝ "Թրամփի երթուղին հանուն միջազգային խաղաղության և բարգավաճման", Հայաստանի հարավում գտնվող 42 կմ ճանապարհ է, որը ճանապարհի կառավարումը 99 տարով կտա ԱՄՆ - ին), փորձագետների կարծիքով, կարող է էապես փոխել աշխարհաքաղաքական իրավիճակը Հարավային Կովկասում: