Արմինֆո. Հայաստանի իշխանությունների ժողովրդավարական ձգտումները դեռ ցանկալի արդյունքներ չեն տվել։ Այդ մասին են վկայում օրերս հրապարակված 2024 թվականի ժողովրդավարության ինդեքսի արդյունքները՝ ըստ Economist Intelligence Unit-ի (EIU) վարկածի։ EIU-ն Economist Group-ի հետազոտական և վերլուծական ստորաբաժանում է, որը տրամադրում է կանխատեսման և խորհրդատվական ծառայություններ ՝ ըստ երկրների հետազոտությունների և վերլուծությունների, երկրի տնտեսության հնգամյա կանխատեսումների, երկրի ռիսկերի մասին հաշվետվությունների և ճյուղային հաշվետվությունների միջոցով:
Հետազոտությունում, որտեղ անցկացվել է 167 պետությունների վերլուծություն, երկրները բաժանվել են չորս տեսակի քաղաքական ռեժիմների. լիարժեք ժողովրդավարություն, անկատար ժողովրդավարություն, հիբրիդային ռեժիմ և ավտորիտար ռեժիմ: Տեսակները որոշվում են 0-ից մինչեւ 10-ի ընդհանուր գնահատականով (10-ը լավագույն է): 9.0-10.0, 8.0-9.0 հավաքած երկրները դասվում են լիարժեք ժողովրդավարությունների շարքին, 7.0-8.0 և 6.0-7.0՝ անկատար ժողովրդավարություններ, 5.0-6.0 և 4.0-5.0՝ հիբրիդային ռեժիմներ, 3.0-4.0 և 2.0-3.0 0-2.0՝ ավտորիտար ռեժիմներ։
Հաշվետվության համաձայն, Հայաստանը գտնվում է հիբրիդային ռեժիմ ունեցող երկրների շարքում ՝ Ֆիջիի և Մադագասկարի միջև 82-րդ հորիզոնականում ՝ հավաքելով 5.35 միավոր։ Եվ, չնայած ժողովրդավարության հետընթացին՝ նախորդ տարվա համեմատ, երբ ունեցել է 5,63 միավոր, Հայաստանը դեռևս լավագույն ցուցանիշներն է ցուցադրում տարածաշրջանային երկրների շարքում:
Հարևան Վրաստանն ու Թուրքիան նույնպես հայտնվել են հիբրիդային ռեժիմ ունեցող երկրների շարքում, համապատասխանաբար, 4.70 միավորով՝ 94-րդ հորիզոնականում, և 4.26 միավորով՝ 103-րդ տեղում: Հայաստանի մյուս հարևանները ավտորիտար ռեժիմների շարքում են ։ Ադրբեջանը 2.80 միավորով 126-րդ տեղում է, իսկ Իրանը՝ 1.96 միավորով 154-րդ տեղում: Իսկ Հայաստանի դաշնակից Ռուսաստանն ունի 2.03 միավոր և 150-րդ հորիզոնականում է։
Ընդ որում, նշվում է, որ "Ընտրական գործընթաց և բազմակարծություն" բաժնում Հայաստանն ունի 7.92 միավոր, "Պետական կառավարման արդյունավետություն" բաժնում՝ 4.29 միավոր, "Մասնակցություն քաղաքական կյանքին" բաժնում՝ 6.11 միավոր, "Քաղաքական մշակույթ" բաժնում՝ 3.13 միավոր, և "Քաղաքացիական ազատություններ" բաժնում՝ 5.29 միավոր:
EIU ժողովրդավարության ինդեքսը լույս է սփռում 2024 թվականին ժողովրդավարության համաշխարհային միտումների վրա. տարեկան ինդեքսը գրանցել է ընդհանուր միավորի անկում ՝ 2023 թվականի 5,23-ից մինչև 5,17 (0-ից 10 սանդղակով): Ժողովրդավարության համաշխարհային ընդհանուր ինդեքսը 2006 թվականի 5,52-ից իջել է մինչև 2024 թվականի 5,17 պատմական ցածր մակարդակ, երբ 167 երկրներից 130-ը կամ գրանցել են իրենց ցուցանիշի վատթարացում, կամ չեն բարելավել: Աշխարհի բնակչության ավելի քան մեկ երրորդը (39,2%) ապրում է ավտորիտար կառավարման ներքո։ Վաթսուն երկրներ այժմ դասակարգվում են որպես "ավտորիտար ռեժիմներ", ինչը մեկով ավելի է 2023 թվականի ինդեքսի համեմատ և ութով ավելի ՝ 2014 թվականի համեմատ:
Հյուսիսային Եվրոպայի երկրները (Նորվեգիա, Իսլանդիա, Շվեդիա, Ֆինլանդիա և Դանիա) շարունակում են գերիշխել ժողովրդավարության ինդեքսի վարկանիշում՝ զբաղեցնելով առաջին յոթ տեղերից հինգը, ընդ որում, Նոր Զելանդիան զբաղեցրել է երկրորդ տեղը, իսկ Շվեյցարիան բարձրացել է հինգերորդ տեղը:
Ընդ որում, ինդեքսի հեղինակները նշում են, որ ընդհանուր ինդեքսային միավորի նվազումը պայմանավորված է եղել աշխարհի բոլոր տարածաշրջաններով, բացառությամբ Արեւմտյան Եվրոպայի, որի միջին ինդեքսային միավորը բարելավվել է հնարավոր նվազագույն սահմանաչափով (0,01 միավոր), եւ Հյուսիսային Ամերիկայում, որի միավորը մնացել է նույնը: Մյուս հինգ տարածաշրջաններում գրանցվել է միջին ինդեքսի միավորի անկում, իսկ ամենամեծ հետընթացը տեղի է ունեցել Մերձավոր Արևելքի և Հյուսիսային Աֆրիկայի ժողովրդավարության ինդեքս 2024-ում (-0,11), ինչպես նաև Ասիայում և Ավստրալիայում (-0,10): Լատինական Ամերիկայի և Կարիբյան ավազանի համար միավորը նվազել է 0,07 - ով:
Հեղինակների կարծիքով՝ Արևելյան Եվրոպան, Կենտրոնական Ասիան և Աֆրիկան՝ Սահարայից դեպի հարավ, գրանցել են միջին ինդեքսի միավորի համեստ անկում, համապատասխանաբար, -0,02 և -0,04 միավոր՝ այն բանից հետո, երբ որոշ երկրներում դրական իրադարձությունները ավելի քան փոխհատուցվել են այլ վայրերում բացասական իրադարձություններով:
"Չնայած այն հանգամանքին, որ Արևմտյան Եվրոպան աշխարհում ամենաբարձր վարկանիշ ունեցող միակ տարածաշրջանն է, որի միջին գնահատականը վերականգնվել է մինչեւ համավարակին նախորդող մակարդակ, այնտեղ բնակվում են մեծ թվով դժգոհ քաղաքացիներ, որոնք ավելի ու ավելի են դիմում հակամեյնսթրիմ կուսակցություններին: Դա հստակ դրսեւորվել է բազմաթիվ ընտրություններում, որոնք տեղի են ունեցել ամբողջ մայրցամաքում 2024 թվին", - ասվում է հաշվետվությունում:
Նշվում է, որ, օրինակ, Ֆրանսիան, հավաքելով 7,99 միավոր, լիարժեք ժողովրդավարությունից վերածվել է անկատար ժողովրդավարության, ինչին նպաստել է անցած տարի երկրում քաղաքական անկայունությունը: Մասնավորապես, Ազգային ժողովի լուծարումը, արտահերթ ընտրությունների անցկացումը և Միշել Բարնիեի կառավարության հրաժարականը։ Իսկ Պորտուգալիան, Չեխիան և Էստոնիան, ընդհակառակը, անկատար ժողովրդավարությունից անցել են լիարժեք ժողովրդավարության։
Քաղաքագետ․ Նոր իրավիճակում պաշտոնական Երևանը կարող է Բաքվին առաջարկել խաղաղության գործընթացը շարունակել առանց ՀՀ սահմանադրության շուրջ հանրաքվեի
Հայ փորձագետ․ Ժամանակակից աշխարհաքաղաքական մրցակցությունը տեղափոխվում է տարածքների վերահսկումից դեպի ենթակառուցվածքային հոսքերի վերահսկում
Փորձագետ. Քաղաքների կայուն զարգացման համար անհրաժեշտ է ընդլայնել որոշումների կայացմանը բնակիչների մասնակցության մեխանիզմները
Քաղաքական գործիչ․ Հայաստանի երրորդ նախագահի հայտարարությունն ընդդիմությանը կարող է զրկել Փաշինյանին իշխանությունից զրկելու միակ քաղաքական հիմքից
"Ժառանգություն". ժամանակն է, որ Հայաստանի ընդդիմությունը ժողովրդին ներկայացնի իրավատեր այլընտրանք՝ լայն-քաղաքական ու վերկուսակցական, հավաքական նորովի առաջնորդությամբ
ԿԸՀ-ն չեզոքացրեց ԲՀԿ-ին. Ընտրությունների քվեարկության արդյունքներով Հայաստանի խորհրդարան կանցնի երեք քաղաքական ուժ
Մոսկվա. Հայաստանում ընտրություններն ուղեկցվել են ընդդիմության նկատմամբ աննախադեպ ճնշումներով
Փորձագետ․ Անգամ ԵԱՀԿ դիտորդները Հայաստանում ընտրությունների ժամանակ բազմաթիվ խախտումներ են արձանագրել
Մոսկվան կսպասի Հայաստանի ընտրությունների պաշտոնական արդյունքներին . Պեսկով
Անտոնիո Կոշտա․ ԵՄ-ն կշարունակի խորացնել գործընկերությունը Հայաստանի հետ՝ ընդլայնելով համագործակցությունը էներգետիկայի, առևտրի և թվայնացման ոլորտներում
Իսրայելի ԱԳ նախարարը շնորհավորել է Փաշինյանին
Թուրքիայի ԱԳՆ-ը մեկնաբանել է Հայաստանի ընտրությունների արդյունքները
Զախարովա․ Միջազգային դիտորդները չեն կարողանա լռություն պահպանել՝ Հայաստանում ընտրությունների ընթացքում ողջ ժողովրդի շահերի աղաղակող ոտնահարման ֆոնին
"Ուժեղ Հայաստանը" հանդես կգա հայտարարությամբ՝ իրական հաշվարկների ավարտից հետո․ Նարեկ Կարապետյան
Ռուսաստանի սենատոր․ Ընտրությունների ժամանակ իշխող կուսակցության կողմից խախտումների վերաբերյալ ընդդիմադիր ուժերի բողոքները մնացել են անպատասխան
Հայաստանի վարչապետը շարունակում է շնորհավորանքներ ստանալ խորհրդարանական ընտրություններում տարած հաղթանակի կապակցությամբ
ԱՊՀ ՄԽՎ խորհրդի քարտուղարության ղեկավար. Հայաստանում խորհրդարանական ընտրությունների քարոզարշավի չափազանց դժվար մթնոլորտը ուղեկցվեց զանգվածային ձերբակալություններով
