
Արմինֆո. Ազգային ժողովում ընթանում են "Հայաստանի անկախության հռչակագրի անժամկետության արդիականության մասին" ԱԺ հայտարարության նախագծի շուրջ լսումներ, որոնք հրավիրել է ընդդիմադիր "Հայաստան" խմբակցությունը:
Բացելով լսումները՝ ընդդիմադիր խմբակցության քարտուղար Սեյրան Օհանյանը նշել է, որ այսօրվա քննարկումների թեման հատկապես արդիական է աշխարհաքաղաքական գործընթացների, տարածաշրջանում իրավիճակի զարգացման և Հայաստանի շուրջ անվտանգության ներկայիս մթնոլորտի համատեքստում:
"Հայաստանի շուրջ անվտանգության մթնոլորտը շատ փխրուն է, արտաքին և ներքին սպառնալիքներն անընդհատ ուժեղանում են։ Եվ, ամենակարևորը, հաճախ ներքին և արտաքին սպառնալիքները գործում են համահունչ։ Այսինքն, ես նկատի ունեմ, որ արտաքին ճնշման ներքո երկրի ներսում կայացվում են որոշումներ, որոնք ոտնահարում և հետին պլան են մղում ազգային արժեքները", - նշել է Օհանյանը։
Ընդ որում, նա մատնանշել է Հայաստանի անկախության հռչակագրի բացառիկ դերը հայոց պետականության կայացման, հայ ժողովրդի նպատակների ամրագրման և իշխանության հաստատման գործում: Այդ համատեքստում նա ուշադրություն է հրավիրել այն հանգամանքի վրա, որ վերջին շրջանում որոշակի շրջանակների կողմից փորձ է արվում հակասություններ գտնել Անկախության հռչակագրի եւ Հայաստանի սահմանադրության միջեւ: "Հենց այդ պատճառով այսօր մենք հրավիրել ենք այս լսումները", - պարզաբանել է Օհանյանը։
Որպես հիմնական զեկուցող հանդես է եկել "Հայաստան" խմբակցության պատգամավոր, դաշնակցական Գեղամ Մանուկյանը, ով իր ելույթի սկզբում ուշադրություն է հրավիրել այն հանգամանքին, որ Հայաստանի անկախության հռչակագիրն ինքնին պատմական, աննախադեպ երևույթ էր խորհրդային իրականության մեջ, քանի որ Հայաստանի Հանրապետությունն իր անկախության առաջին րոպեից դա արձանագրել է փաստաթղթով:
"Անկախության հռչակագիրը միայն Գերագույն խորհրդի որոշումը չէ։ Հռչակագիրն ընդունվել է համաժողովրդական քննարկումների արդյունքում եւ արտացոլել է մեր ժողովրդի բոլոր իղձերն ու երազանքներն ու նոր իրողությունները՝ Արցախից մինչև Սփյուռք և Օսմանյան կայսրությունում Հայոց ցեղասպանության միջազգային ճանաչում ու ժողովրդավարական արժեքներ", - հիշեցրել է դաշնակցականը։
Միաժամանակ, նա ընդգծել է, որ Հայաստանի անկախության հռչակագիրը երբեք կասկածի առարկա չի եղել և հաճախ ունեցել է հայոց պետականության պաշտպանության վահանի դեր:
Որպես իր խոսքերի ապացույց նա վկայակոչել է 2010թ. ցյուրիխյան արձանագրությունները՝ հայ-թուրքական հարաբերությունների կարգավորման վերաբերյալ: Նրա խոսքով՝ հենց Անկախության հռչակագրի դրույթների շնորհիվ է ապահովվել Հայաստանի պետականության պաշտպանությունը Սահմանադրական դատարանի կողմից:
Այդ առումով Մանուկյանն ուշադրություն է հրավիրել այն հանգամանքին, որ Անկախության հռչակագիրն անձեռնմխելի է և չի կարող փոփոխվել՝ ի տարբերություն ՀՀ սահմանադրության, որի դրույթները կարող են խմբագրվել և փոփոխվել:
Դաշնակցականը նաև ուշադրություն հրավիրել, որ Հայաստանի անկախության հռչակագրի նկատմաբ ոտնձգություններն սկսվել են հայ-ադրբեջանական բանակցային գործընթացի ժամանակ: Նրա խոսքով, հենց որ ծանոթացել են, այսպես կոչված, խաղաղ գործընթացի տեքստին, սկսել են ահազանգել, որ Ադրբեջանը դժգոհություններ ունի ՀՀ սահմանադրության և դրա նախաբանի՝ Անկախության հռչակագրի վերաբերյալ: "Ավելի ուշ Ադրբեջանն սկսեց բացահայտ խոսել այդ մասին, իսկ Հայաստանի իշխանությունները փորձեցին խուսափել այդ հարցից, հայտարարելով, որ Հայաստանի Հանրապետությունը նոր սահմանադրության կարիք ունի։ Բայց առաջին իսկ րոպեներից ներքաղաքական օրակարգում գերակշռում էին այն թեզերը, որ երկրի սահմանադրությունը փոխելու պատրվակով Հայաստանի իշխանությունները փորձելու են Անկախության հռչակագրի մասին հիշատակումները հանել երկրի գլխավոր օրենքի նախաբանից", - նշել է նա, հավելելով, որ Հայաստանի իշխանությունները տարբեր արդարացումներ էին ներկայացնում, բայց ի վերջո այդ հարցը Սահմանադրական դատարան հասավ հայ - ադրբեջանական սահմանի սահմանազատման կանոնակարգի միջոցով։
Մանուկյանն ուշադրություն է հրավիրել այն հանգամանքի վրա, որ Սահմանադրական դատարանը դուրս է եկել իր լիազորությունների շրջանակից, փորձելով գնահատականներ տալ երկրի Անկախության հռչակագրի որոշ կետերի, թեև ինքը, պարզապես, նման լիազորություններ չունի:
"Ոչ Սահմանադրական դատարանը, ոչ էլ, նույնիսկ, համաժողովրդական հանրաքվեն չեն կարող չեղարկել, խմբագրել, մոռացության մատնել կամ փոխել 1990թ. օգոստոսին ընդունված Հայաստանի անկախության հռչակագրի անգամ մեկ տառ։ Բայց հանուն արդարության պետք է ընդունել, որ Սահմանադրական դատարանը, չունենալով նման լիազորություններ, այնուամենայնիվ, համարձակություն է ունեցել հարձակվել Անկախության հռչակագրի վրա", - նշել է պատգամավորը։
Մանուկյանը նաև ուշադրություն հրավիրեց, որ ՍԴ սեպտեմբերի 26-ի որոշման մեջ կա գրեթե նույն ձևակերպումը, որն օգտագործել է ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը 2024 թվականի օգոստոսի 23-ին Անկախության հռչակագրի մասով խորհրդարանում ունեցած իր ելույթի ժամանակ։ "Սա ապացուցում է, որ ՍԴ-ը քաղաքական պատվեր է կատարել, ոչ թե ՀՀ սահմանադրությունից բխող որոշում է կայացրել", - նշել է նա, հավելելով, որ դա ակնհայտ էր դեռևս 2018 թվականին, երբ Փաշինյանը հարձակվեց ՍԴ-ի վրա։
Վերջում նա նշել է, որ Հայաստանի իշխանությունները կատարում են Ադրբեջանի բոլոր պահանջները, և ՍԴ այդ որոշումը պետք էր Հայաստանի իշխանություններին, որպեսզի Բաքվին ներկայացնեին որպես ՀՀ սահմանադրության բովանդակությունը փոխելու պահանջի կատարման ապացույց: