Կարեն Դեմիրճյանն ու Վազգեն Սարգսյանը իրենց կյանքի գնով խանգարեցին Մեղրիի հանձնմանը. Փաշինյան

Արմինֆո.1998-1999թթ. բանակցությունների սեղանին հայտնվել էր Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև տարածքների փոխանակման մասին, այսպես կոչված, հայեցակարգը, ըստ որի, ՀՀ-ին պետք է հանձներ Մեղրին՝ Լեռնային Ղարաբաղի դիմաց։ Այդ մասին հունիսի 20-ին ԱԺ 44-օրյա պատերազմի հանգամանքներն ուսումնասիրող հանձնաժողովի նիստի ժամանակ հայտարարել է վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը։

Վարչապետն անդրադարձել է 1999 թվականին Ստամբուլում ընդունված ԵԱՀԿ անվտանգության եվրոպական խարտիային, նշելով, թե բազմիցս քննադատել է նախկին իշխանություններին փաստաթղթին աջակցելու համար: Նրա խոսքով, թեև 2-րդ նախագահի գրասենյակը փորձում էր փաստաթուղթը ներկայացնել որպես Երևանի դիվանագիտական հաղթանակ, իրականում, դրանում ոչինչ չի ասվում ինչպես Ադրբեջանի, այնպես էլ Հայաստանի տարածքային ամբողջականության մասին: Չի խոսվում նաև ժողովուրդների ինքնորոշման իրավունքի մասին։ "Իսկ դա պայմանավորված էր այն հանգամանքով, որ այն ժամանակ շրջանառության մեջ դրվեց բոլորովին այլ փաստաթուղթ, որը դուրս էր ինչպես տարածքային ամբողջականությունից, այնպես էլ ինքնորոշման իրավունքից, այն ոչ մի կապ չուներ վերջինիս հետ, միաժամանակ, խախտվել էր առաջին սկզբունքը, և վերաբերում էր այդ երկրների միջև տարածքների փոխանակմանը:

Փաշինյանն ընթերցեց վերոնշյալ փաստաթղթի մի քանի կետ։ Դրանում, մասնավորապես, նշվում է, որ Լեռնային Ղարաբաղը, Շուշիի և Լաչինի շրջանները 1988 թ. սահմաններում հանձնվում են Հայաստանին, իսկ ՀՀ Մեղրիի շրջանը, կրկին 1998թ. սահմաններում, հանձնվում է Ադրբեջանին: Երկրորդ կետով, շարունակել է վարչապետը, Աղդամի, Ֆիզուլիի, Ջաբրայիլի, Կուբաթլուի, Զանգելանի, Քելբաջարի, Ղազախի եւ Շահումյանի "օկուպացված տարածքները" (1988 թվականի սահմաններում) հանձնվում են Ադրբեջանի Հանրապետության քաղաքական եւ վարչական վերահսկողությանը։ <Հոդված 3. սույն պայմանագիրն ուժի մեջ մտնելուց հետո ցանկացած պետության բոլոր ոչ սահմանային տարածքները (անկլավները) հանձնվում են դրանք շրջապատող պետությանը>, - ընթերցել է վարչապետը:

Նշված համաձայնագրի չորրորդ հոդվածի համաձայն, նախատեսվում էր, որ Հայաստանն անմիջապես սկսում է զինված ուժերի դուրսբերումը Ադրբեջանի բոլոր "օկուպացված տարածքներից", այդ թվում ՝ Աղդամի, Ֆիզուլիի, Ջաբրայիլի, Կուբաթլուի, Շահումյանի, Զանգելանի, Քելբաջարի, Ղազախի շրջաններից ։ Զինված ուժերի դուրսբերումը պետք է ավարտվեր համաձայնագրի ուժի մեջ մտնելուց հետո 60 օրվա ընթացքում: Այդ ուժերի դուրսբերման և տեղափոխման պլանավորումն ու իրականացումը պետք է իրականացվեր միջազգային դիտորդների աջակցությամբ։

<Հոդված 5. սույն համաձայնագրի ուժի մեջ մտնելուց հետո մեկնարկում է Մեղրու շրջանի բնակչության և ներկայումս ՀՀ Աղդամ, Ֆիզուլի, Ջեբրայիլ, Կուբաթլու, Զանգելան, Քելբաջար, Ղազախ և Շահումյան շրջաններում բնակվող հայերի անվտանգ և կամավոր դուրսբերումը", - նշել է վարչապետը: Գործընթացը նախատեսվում էր ավարտել համաձայնագրի ուժի մեջ մտնելուց հետո 60 օրվա ընթացքում՝ կրկին միջազգային առաքելության հսկողության ներքո։ Մեղրին, ըստ փաստաթղթի, առաջին հերթին նախատեսվում էր բնակեցնել Ադրբեջանի այն քաղաքացիներով, որոնք «վերաբնակեցվել էին հակամարտության ընթացքում»։

«Այս փաստաթուղթն, իրականում, արձանագրում է ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորման վերաբերյալ հայկական հիմնարար պատկերացումների վախճանը։ Ճիշտ է, այն չընդունվեց։ Կա կարծիք, և ես այն կիսում եմ, որ դրա ստորագրումը կանխեցին Կարեն Դեմիրճյանն ու Վազգեն Սարգսյանը ՝ իրենց կյանքի գնով (գնդակահարվեցին խորհրդարանում 1999թ. հոկտեմբերին, խմբ.), ժամանակագրությունը վկայում է դրա մասին», - եզրափակել է Նիկոլ Փաշինյանը։