Արմինֆո.Հայաստանում հարգանքի տուրք են մատուցել ծովակալ Լուի Դարտիժ դյու Ֆուրնեի հիշատակին։ Այդ մասին հաղորդում է Հայաստանում Ֆրանսիայի դեսպանատունը։
"Հանրապետական գվարդիայի երաժիշտների հետ միասին հարգանքի տուրք մատուցեցինք ծովակալ Լուի Դարտիժ դյու Ֆուրնեին և նրա ֆրանսիացի նավաստիներին, որ 1915 թ. ամռանը Մուսա լեռան 4092 հայազգի դիմադրության մարտիկներին փրկեցին Հայոց ցեղասպանությունից", - ասվում է Ֆրանսիայի դեսպանատան Facebook - յան էջում հրապարակված գրառման մեջ: Հրապարակումն ուղեկցվում է Արմավիրի մարզի Մուսալեռ գյուղում Մուսա լեռի հերոսական պաշտպանությանը նվիրված "Մուսալեռ" հուշահամալիրի տեսանյութով:
Լուի Դարտիժ դյու Ֆուրնեն 1915 թվականի աշնանը չարտոնված հրաման է տվել տարհանել ավելի քան 4000 հայ տղամարդկանց, կանանց և երեխաների։ Եթե չլիներ դյու Ֆուրնեի քաջությունը, այդ մարդիկ կզոհվեին ներկայիս Թուրքիայի հարավ-արևելքում գտնվող Մուսա լեռան նախալեռներում։ Այս պատմությունը սկսվել էր 1915 թվականի ամռանը, երբ վեց հայկական գյուղերի բնակիչների մեծ մասը հրաժարվել էր միանալ հայերի շարասյուներին, որոնց պետք է աքսորեին թուրքական իշխանությունների հրամանով: Այն քչերը, ովքեր, այնուամենայնիվ, որոշեցին հնազանդվել, ուղարկվեցին մահվան երթի։ Գրեթե բոլորը զոհվեցին ճանապարհին ՝ այդպես էլ չհասնելով սիրիական անապատ։ Մնացած գյուղացիները՝ մոտ 5000 մարդ, լքեցին տները և պատսպարվեցին Մուսա լեռան նախալեռներում (Մովսեսի լեռներ կամ Ջեբել Մուսա): Այնտեղ նրանք աշխարհազոր կազմակերպեցին և ավելի քան հիսուն օր խիզախորեն հետ մղեցին թուրքերի գրոհները։ Հայերի մեջ ընդամենը 600 մարտնչող կար։
Սեպտեմբերի 5-ին, երբ մուսալեռցիները կռվում էին արդեն մեկ ամիս, Ֆրանսիական "Գիշեն" ռազմանավի անձնակազմը տեսավ նրանց ազդանշանները։ Աշխարհազորի մասնակիցներից մեկը՝ Պիեռ Դիմլակյանը, հասավ մինչեւ հածանավ և օգնության խնդրանքով ուղղակիորեն դիմեց ֆրանսիացի հրամանատարին, ով խոստացավ անել հնարավոր ամեն ինչ։
Համաձայն Լուի դյու Ֆուրնեի օրագրի գրառման, 1915 թվականի սեպտեմբերի 6-ին փոխծովակալը հեռագիր էր ստացել, որում նկարագրվում էր իրավիճակը, և փոխել նավի ընթացքը։ Հաջորդ օրը "Սուրբ Ժաննա դ' Արկ" դրոշակակիրը մոտեցել էր ափին ՝ հետախուզություն իրականացնելու համար։ Այս անգամ նավ էր բարձրացել աշխարհազորի առաջնորդներից մեկը՝ Տիգրան Անդրեասյանը։ Նա խնդրել էր տանել գոնե նրանց, ովքեր չեն մասնակցում մարտերին՝ կանանց, երեխաներին և ծերերին։ Նրան կրկին հավաստիացրել էին, որ ֆրանսիական նավատորմը օգնության կգա հայերին։
"Ես հասկացա, որ մեր պարտքն է օգնել այս դժբախտներին", - գրել է դյու Ֆուրնեն օրագրում։ Նա շտապ հեռագիր էր ուղարկել, բայց վախենում էր, որ ֆրանսիական հրամանատարությունում ապաշնորհք բյուրոկրատիան կարող է վերածվել ողբերգության պաշարվածների համար։
Վտանգելով սեփական կարիերան՝ փոխծովակալը, չսպասելով պատասխանի, հրամայել էր իր տրամադրության տակ գտնվող բոլոր նավերին շարժվել դեպի Մուսա լեռ և անմիջապես սկսել տարհանումը։ "Սպասելու ժամանակ չկար։ Ինչ էլ որ լիներ պատասխանը, պետք էր բոլորին դուրս բերել", - գրել է դյու Ֆուրնեն, ում խոսքերը մեջբերում է "Ավրորա" մարդասիրական նախաձեռնությունը։
ՀՀ պաշտպանության նախկին փոխնախարար. Հարավային Կովկասը մտնում է անկայունության նոր փուլ
Փորձագետ. Ադրբեջանի քաղաքական ղեկավարությունը բացահայտ հայտարարել է, որ «Հայաստանի օկուպացիան նրանց նոր ազգային նպատակն է»
Փորձագետ. Հայկական հասարակությունը ընկնում է տոտալիտար անվտանգության թակարդը
Փորձագետ․ Փաշինյանի այցը Ռուսաստան նախադրյալներ է ստեղծում երկխոսության վերականգնման համար, բայց հարաբերությունների ջերմացումն, ավելի շուտ, խորհրդանշական բնույթ է կրում
Իրավապաշտպան Ռուբեն Մելիքյանը հեռացվել է ԵՊՀ-ից
Փաշինյանին հեռացրել են "ԻՆՆՈՊՐՈՄ"-ի հյուրերի ցանկից
Զախարովա․ ԵՄ հետ մերձեցման Հայաստանի գիծը ռիսկեր է պարունակում ԵԱՏՄ անդամ երկրների տնտեսական անվտանգության համար
Ժամանակն է, որպեսզի հարավկովկասյան երկրները Հարավային Կովկասի մասին մտածեն որպես մեկ ընդհանուր տարածաշրջանի. Փաշինյան
Փաշինյան․ Հայաստանն ու Ադրբեջանը պետք է հանգիստ թողնեն միմյանց
Մոսկվան Հայաստանի հետ կապված իրավիճակում տեսնում է այն ինտեգրացիոն միավորումներին հարվածելու փորձեր, որոնց մասնակցում է ՌԴ-ն․ Ռուսաստանի նախագահի օգնական
Զախարովա․ Հայաստանը Ռուսաստանի հետ հարաբերություններն ընկալում է որպես գործիք՝ դեպի ԵՄ վերակողմնորոշումը ֆինանսապես ապահովելու համար
Հայաստանի արդարադատության նախարարն ու ԵՄ դեսպանը քննարկել են Երևանի համար վիզաների ռեժիմի ազատականացման օրակարգային հարցեր
Ադրբեջանագետ. Հայաստանի դեմ Ադրբեջանի զավթողական ծրագրերը հնարավոր են դարձել բացառապես Արցախի հարցով Փաշինյանի որոշումների արդյունքում
Զախարովա. Ռուսաստանը բողոքի նոտա է հղել Հայաստանին՝ Գյումրիի «Մայր Հայաստան» հուշահամալիրում տեղի ունեցած վանդալիզմի դեպքի կապակցությամբ
Սամվել Կարապետյանն առաջարկում է ընտրություններից հետո ստեղծել ընդդիմադիր կոալիցիա
Արցախի մշակութային ժառանգության պաշտպանը Մոսկվային կոչ է արել արձագանքել օկուպացված ԼՂՀ-ում Ադրբեջանի կողմից Հայրենական մեծ պատերազմի հուշարձանների ոչնչացմանը
Գլխավոր դատախազությունը դիմել է ԿԸՀ ՝ Ռոբերտ Քոչարյանի նկատմամբ քրեական հետապնդմանը համաձայնության համար
Նիդերլանդների վարչապետն իր աջակցությունն է հայտնել Հայաստանում ժողովրդավարական բարեփոխումների և տնտեսական դիվերսիֆիկացման օրակարգին
"Ժառանգություն". ժամանակն է, որ Հայաստանի ընդդիմությունը ժողովրդին ներկայացնի իրավատեր այլընտրանք՝ լայն-քաղաքական ու վերկուսակցական, հավաքական նորովի առաջնորդությամբ
