Հայ քաղաքագետ․ Ադրբեջանը մտադիր է "Հայաստանում 300 հազար ադրբեջանցիների բնակեցման ծրագիրն" օգտագործել Հայաստանի տարածքների հետագա օկուպացման համար

Արմինֆո.Ադրբեջանը "Հայաստանում 300 հազար ադրբեջանցիների բնակեցման ծրագիրն" կօգտագործի Հայաստանի տարածքների հետագա օկուպացման համար։ Նման կարծիք է հայտնել Սթենֆորդի համալսարանի քաղաքական գիտությունների դոկտոր, քաղաքագետ Արթուր Խաչիկյանը՝ այն ֆոնին, որ "Ադրբեջանում շարունակվում են, այսպես կոչված, "Արևմտյան Ադրբեջան", այսինքն ՝ Հայաստան վերադարձի թեմայով խորհրդաժողովները":

Ինչպես ուշադրությունը հրավիրել է Խաչիկյանը, Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիեւը Հայաստանի վարչակազմից պահանջում է տրամադրել "300 հազար  ադրբեջանցիների վերադարձի" ստույգ ժամկետ։ Այդ առնչությամբ նա հիշեցրել է, որ դեռեւս չի եղել Ալիեւի որեւէ հրաման, որը Հայաստանում նրա  "դեսպանը" (վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը - խմբ.) չկատարեր։ Ընդ որում, նա կոչ է արել հարց տալ, թե հատկապես ուր մտադիր են "վերադառնալ" ադրբեջանցիները։

"Եթե մենք վերցնենք 300 հազար թիվը, թեև, ոմանք ասում են, որ իրենց սերունդների հետ միասին այժմ 1 միլիոն են, և հաշվի առնենք, որ Հայաստանի միջին վիճակագրական գյուղում ապրում է 1000 բնակիչ, դա նշանակում է, որ մենք պետք է ազատենք մոտ 300 գյուղ։ Դիտարկենք, թե որ գյուղերի մասին է խոսքը, եթե հաշվի առնենք այդ թվի 1/3-ը, այսինքն ՝ 100 գյուղ", - նշել է քաղաքագետը։

Նրա խոսքով՝ տրամաբանական է ենթադրել, որ դրանք, ամենայն հավանականությամբ, այն շրջաններն են, որտեղ ադրբեջանցիները բնակվել են մինչև 1988 թվին Հայաստանից մեկնելը: Խաչիկյանը հիշեցրել է, որ այդ ժամանակ նրանք բնակվել են Սևանա լճից արևելք ընկած հատվածում և Սյունիքում՝ Կապան-Գեղի հատվածում։ "Այս երկու տարածաշրջաններում, ամենայն հավանականությամբ, ադրբեջանական բնակչության կոմպակտ բնակության գոտի կստեղծվի, հաշվի առնելով, որ Ալիևը խոսում է հենց Սևանի արևելյան ափի մասին", - ենթադրել է փորձագետը:

Այդ առնչությամբ նա ուշադրություն է հրավիրել այն հանգամանքին, որ հենց այդ գյուղերն են Նախիջևանը միացնելու Ադրբեջանին։ "Եվ այդ ժամանակ մեր հարեւանների մոտ օրինական հարցեր կառաջանան. Ինչու՞ պետք է ադրբեջանական գյուղերն իրենց հայրենակիցներից կտրվեն Հայաստանի սահմանով, որն անարդարացիորեն գծել են բոլշեւիկները։ Եվ այդ անարդարությունը արագ կշտկվի։ Դուք կարող եք ինձ չհավատալ, ոչ ոքի չհավատալ: Բայց նայեք քարտեզին ու փաստերին. չի եղել Ալիևի այնպիսի հրաման, որ իր "դեսպանը" չկատարեր։ Նա անպայման կանի դա։ Իսկ նրանք պահանջում են "վերադարձ" Հայաստան և արդեն ձևավորել են "Հայաստանի ադրբեջանական համայնքի" ղեկավարություն։ Նայեք քարտեզին։ Անջատեք Հայաստանի հանրային հեռուստատեսությունը (ՀՀՀ), դուրս եկեք հիպնոսից։ Մտածեք․ մեզ կարող է փրկել միայն ձեր միտքը: Մենք ունենք 3 շաբաթ (Հայաստանի խորհրդարանական ընտրություններից առաջ-խմբ.)", - ամփոփել է Խաչիկյանը։

Նշենք, որ Ադրբեջանն այսօր փորձում է առաջ տանել 300 հազար ադրբեջանցիների հայրենիք ՝ Հայաստան "վերադարձի" հարցը: Հատկանշական է, որ դա տեղի է ունենում այն պայմաններում, երբ 1989թ. մարդահամարի տվյալներով Հայկական ԽՍՀ - ում ապրում էին 60 հազարից մի փոքր ավելի ադրբեջանցիներ, ընդ որում, նրանք բոլորը լքել են Հայաստանը կամավոր հիմունքներով եւ պետությունից ստացել համապատասխան փոխհատուցում: Մինչդեռ, մոտ 500 հազար հայեր փախել են Ադրբեջանից, փորձելով փրկվել ՝ այնտեղ թողնելով իրենց ողջ ունեցվածքը ։ Սակայն նրանց մասին այսօր ոչ ոք չի խոսում։

Հիշեցնենք, որ Նախիջևանը մինչև 1920-ականների սկզբին Ադրբեջանական ԽՍՀ կառավարմանը հանձնելը եղել է Հայաստանի մաս և առավելապես հայ բնակչություն ունեցող տարածաշրջան: Այսօրվա դրությամբ այնտեղ հայկական ներկայության հետքն ամբողջությամբ ջնջվել է ադրբեջանական իշխանությունների կողմից։ Հավելենք, որ 2026 թվականի փետրվարին Նախիջևանի Ինքնավար Հանրապետության սահմանադրության նախաբանից հանվել են հիշատակումներն այն մասին, որ Նախիջևանի ինքնավարության հիմքերը դրվել են միջազգային պայմանագրերով ՝ 1921 թվականի մարտի 16-ի Մոսկվայի պայմանագրով և 1921 թվականի հոկտեմբերի 13-ի Կարսի պայմանագրով, որոնք ներկայումս գործում են, փոխարինելով այն ձևակերպմամբ, որ տվյալ տարածաշրջանը "Ադրբեջանի Հանրապետության անբաժան մաս է"։