ՌԴ դեսպան․ Թեհրանում Վաշինգտոնի հանդեպ վստահության կորուստը կարող է հետեւանքներ ունենալ Իրանի հյուսիսային սահմաններին տրանսպորտային նախագծին ԱՄՆ մասնակցության համար

Արմինֆո.Ակնհայտ է, որ Թեհրանում Վաշինգտոնի հանդեպ վստահության կորստի ֆոնին Իրանի հյուսիսային սահմաններին տրանսպորտային նախագծին ԱՄՆ մասնակցությունը կընկալվի իրանական պետության անվտանգության համար հնարավոր ռիսկերի պրիզմայով: Այդ մասին "Իրավունք"-ի հետ հարցազրույցում հայտարարել է Հայաստանում Ռուսաստանի դեսպան Սերգեյ Կոպիրկինը՝ անդրադառնալով Հայաստանի հարավում Վաշինգտոնի մասնակցությամբ տրանսպորտային միջանցքի բացման հեռանկարներին։

Դիվանագետը խոստովանել է, որ Հարավային Կովկասի տարածաշրջանում իրավիճակի վրա, մասնավորապես, տրանսպորտային հաղորդակցությունների ապաշրջափակման ոլորտում, դրականորեն է ազդում Հայաստանի եւ Ադրբեջանի միջեւ խաղաղության հասնելու գործում լուրջ առաջընթացը:

Սակայն, նրա խոսքով, մինչեւ Անդրկովկաս են հասնում մերձավորարեւելյան ճգնաժամի ալիքները, որոնք պայմանավորված են Իրանի շուրջ իրավիճակի սրմամբ, որը հարձակման է ենթարկվել ԱՄՆ-ի եւ Իսրայելի կողմից:

"Այժմ խոսվում է համաշխարհային տնտեսության համար առանցքային ջրային զարկերակներից մեկի ՝ Հորմուզի նեղուցի շուրջ լարված իրավիճակի մասին։ Ակնհայտ է, որ վառելիքի, պարարտանյութի, պարենի համաշխարհային գների աճը չի կարող չանդրադառնալ Հարավային Կովկասի երկրների վրա։ Այդ առնչությամբ Հայաստանի ղեկավարությունը ԶԼՄ-ներում արդեն նշել է, որ "Թրամփի ուղի" նախագծի իրականացման ժամկետները փոխվում են։ Ակնհայտ է, որ Թեհրանում Վաշինգտոնի հանդեպ վստահության կորստի ֆոնին, որը բանակցությունների քողի տակ ռազմական հարվածներ էր պատրաստում, Իրանի հյուսիսային սահմաններին տրանսպորտային նախագծին ԱՄՆ մասնակցությունը կընկալվի իրանական պետության անվտանգության համար հնարավոր ռիսկերի պրիզմայով", - ասել է դիվանագետը։

Միեւնույն ժամանակ, նա հիշեցրել է, որ Մեղրիով անցնող ճանապարհի շուրջ ստեղծված իրավիճակի ասպեկտները հանգամանորեն մեկնաբանվել են ս.թ. ապրիլի 2-ին Ռուսաստանի կառավարության փոխնախագահ Ալեքսեյ Օվերչուկի հետ "ՏԱՍՍ" ԼԳ հարցազրույցում, ով, մասնավորապես, նշել է, որ այդ երթուղին կարող է Հայաստանի հետ Ռուսաստանի տրանսպորտային կապի բարելավման հնարավորություն բացել:

Հայ-ռուսական հարաբերությունների զարգացման առանցքային առաջնահերթությունների մասին խոսելու խնդրանքին ի պատասսխան՝ Կոպիրկինը հիշեցրել է, որ երկկողմ հարաբերությունները բազմաբնույթ են եւ համապարփակ՝ հենվելով 34 տարվա ընթացքում կուտակված պատկառելի իրավապայմանագրային բազայի վրա: Դիվանագետը հավելել է, որ ուղղությունների ցանկը բավական լայն է ՝ քաղաքականությունից, անվտանգությունից եւ տնտեսությունից մինչեւ Էներգետիկա, մշակույթ, գիտություն, զբոսաշրջություն եւ այլն:

"Միևնույն ժամանակ, ակնհայտ է, որ փոխվում են և մեր երկրները, և տարածաշրջանային իրողությունները, և համաշխարհային իրավիճակը։ Այդ ամենը պահանջում է մեր "հասունացող" միջպետական փոխգործակցության հարմարեցում։ Մենք նպատակ ունենք առաջ շարժվել կուտակված դրական ներուժի հիման վրա։ Այնպիսի հզոր միավորող գործոններ, ինչպիսիք են ընդհանուր պատմությունը, աշխարհագրությունը, տնտեսական ձգողականությունը, միջմարդկային շփումները, սփյուռքի դերը,  չեն վերացել։ Համագործակցության նոր, պրագմատիկ շահերի համընկնման վրա հիմնված պարամետրերի և ալգորիթմների մշակման համար մենք ունենք այն ամենը, ինչ անհրաժեշտ է։ Կարևորը քաղաքական կամք դրսևորելն է և արդյունքի հասնելու նպատակասլացությունը պահպանելը։ Մեր կողմից նման պատրաստակամություն կա", - ամփոփել է ՌԴ դեսպանը ։

Հունվարի 14-ին Հայաստանի ԱԳՆ-ը հրապարակել է Վաշինգտոնում սստոորագրված «Թրամփի ուղի՝ հանուն միջազգային խաղաղության և բարգավաճման» (ԹՐԻՓՓ) նախագծի` Հայաստան-ԱՄՆ իրականացման շրջանակի հրապարակման վերաբերյալ համատեղ հայտարարությունը։ 12 էջանոց փաստաթղթում ներկայացված են նախագծի հիմնական նպատակները և դրա գործունեության մեխանիզմները։ Մասնավորապես, ընդգծվում է, որ Հայաստանը մտադիր է թույլատրել և աջակցել ԹՐԻՓՓ զարգացման ընկերության հիմնմանը։ «Ակնկալվում է, որ ընկերությունը պատասխանատու կլինի ԹՐԻՓՓ-ի զարգացման համար՝ 49 տարի նախնական ժամկետով նրան տրամադրվող կառուցապատման իրավունքով։ Հայաստանը մտադիր է ԱՄՆ-ին առաջարկել ԹՐԻՓՓ զարգացման ընկերության 74% մասնաբաժինը և պահպանել 26% մասնաբաժինը։ Ակնկալվում է, որ այս համագործակցությունը կերկարաձգվի ևս 50 տարով՝ Հայաստանի կառավարությանը հավելյալ սեփականության տրամադրմամբ նրա մասնաբաժինը դարձնելով 49%։ Ակնկալվում է, որ ԹՐԻՓՓ զարգացման ընկերության բաժնետերերի փոփոխությունը (ներառյալ մասնաբաժինների վաճառք, նվիրատվություն, միավորում, անջատում, վերակազմակերպում կամ որևէ այլ իրավական կամ փաստացի գործողություն) և վերջնական շահույթի սեփականատերերի փոփոխությունը ենթակա կլինի Հայաստանի և ԱՄՆ կառավարությունների հետ նախօրոք համաձայնեցմանը», - ասվում է փաստաթղթում։

Հիշեցնենք, որ 2025 թվականի օգոստոսի 8-ին Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը և Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևը Վաշինգտոնում ստորագրել են յոթ կետից բաղկացած համատեղ "Խաղաղության հռչակագիր"։ Այն նախատեսում է համատեղ դիմում Եվրոպայի անվտանգության եւ համագործակցության կազմակերպությանը (ԵԱՀԿ) ԵԱՀԿ Մինսկի գործընթացի եւ դրա հետ կապված կառույցների դադարեցման մասին, ինչպես նաեւ Հայաստանի տարածքով տրանսպորտային միջանցքի ստեղծում, որը կկապի Ադրբեջանն իր նախիջեւանյան էքսկլավի հետ, որը շրջապատված է Հայաստանով, Թուրքիայով եւ Իրանով: