Թուրքիայի փոխնախագահը ժամանել է Հայաստան՝ մասնակցելու Եվրոպական քաղաքական համայնքի 8-րդ գագաթնաժողովին

Արմինֆո. Թուրքիայի փոխնախագահ Ջեւդեթ Յըլմազը ժամանել է Հայաստան՝ մասնակցելու Երեւանում Եվրոպական քաղաքական համայնքի 8-րդ գագաթնաժողովին: Երևանի օդանավակայանում նրան դիմավորել է ԱԺ փոխնախագահ Ռուբեն Ռուբինյանը։

Թյուրքագետ Վարժունա Գեղամյանն այդ առնչությամբ արձանագրել է, որ թուրքական պաշտոնական լրատվամիջոցները, ինչպես նաև որոշ ազդեցիկ պարբերականներ Յըլմազի այցը ներկայացնում են որպես "այդ մակարդակի առաջին այց": Նրա խոսքով, այս ձեւակերպումը որոշակի պատմականություն է հաղորդում թուրք գործչի այցին, եւ այն ներկայացվում է որպես "նոր փուլ ազդարարող կարեւոր քայլ" հայ-թուրքական երկխոսության շրջանակներում:

"Պետք է նաեւ նշել, որ մինչեւ վերջերս թուրքական ԶԼՄ-ները նշում էին , որ եթե նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանը չմասնակցեր Երեւանում կայանալիք գագաթնաժողովին, Թուրքիան ներկայացված չէր լինի որեւէ այլ մակարդակով, քանի որ կանոնները թույլ են տալիս միայն պետությունների ղեկավարների մասնակցությունը", - հիշեցրել է փորձագետը:

Այնուհետև Գեղամյանն ուշադրություն է հրավիրել այն հանգամանքի վրա, որ Թուրքիայի փոխնախագահի պաշտոնը ստեղծվել է 2018 թվականին, երբ երկիրն ավարտել է անցումը խորհրդարանական կառավարման համակարգից՝ նախագահականի: Ուստի, զուտ փաստացի տեսանկյունից, Յըլմազի այցն իր տեսակի մեջ առաջինն է։

"Սակայն նա ամենևին էլ ամենաբարձր թուրք պաշտոնյան չէ, ով Հայաստան է այցելել 1991 թվականից ի վեր։ Բավական է հիշել, որ 2013թ. դեկտեմբերին Հայաստան էր այցելել Թուրքիայի ազդեցիկ գործիչ և արտգործնախարար Ահմեթ Դավութօղլուն, ով մեկ տարի անց ստանձնել էր Թուրքիայի վարչապետի պաշտոնը, իսկ ավելի վաղ՝ 2008թ. սեպտեմբերին, Թուրքիայի նախագահ Աբդուլլահ Գյուլը աշխատանքային այց էր կատարել Երևան։ Վերջինիս այցն իսկապես պատմական էր՝ ոչ միայն նախագահի պաշտոնը զբաղեցնելու առումով, այլև թուրքական քաղաքական դաշտում Գյուլի իրական կշռի և այն ժամանակ տեղի ունեցած հայ-թուրքական "ֆուտբոլային դիվանագիտության" մասշտաբների տեսանկյունից", - ընդգծել է թյուրքագետը։

Գեղամյանը նշել է, որ, ի տարբերություն Գյուլի կամ Դավութօղլուի, Յըլմազը համարվում է Էրդողանից լիովին կախված գործիչ՝ առանց սեփական քաղաքական հետագծի և անկախ ազդեցության։ Նրա խոսքով, այդ պատճառով էլ այդ իմաստով Յըլմազի այցը Երևան դժվար է գնահատել որպես պատմական կամ, առավել ևս, շրջադարձային պահ: Հայ փորձագետը նաև չի հապաղել նշել, որ միայն անցյալ տարի Հայաստանը այցելություններ էր կատարում Թուրքիա ՝ ներկայացվածության շատ ավելի բարձր մակարդակով (ՀՀ վարչապետ Ն. Փաշինյանը աշխատանքային այցով Ստամբուլում էր 2025 թվականի հունիսին, իսկ Ազգային ժողովի նախագահ Ա. Սիմոնյանն աշխատանքային այցով Ստամբուլում էր 2026 թվականի ապրիլին), ինչին ի պատասխան, թուրքական կողմի այցը չի կարելի համարժեք համարել։

"Այս տեսանկյունից հարկ է հիշեցնել, որ վարչապետ Փաշինյանն անձամբ նախագահ Էրդողանին հրավիրել է Երևան։ Թե Էրդողանը, թե Ադրբեջանի նախագահ Ի. Ալիևը մերժեցին այդ հրավերը ՝ շարունակելով վերջին տասնամյակների միտումը՝ այդ առումով", - նշել է թյուրքագետը։

Նա նաև պատմել է, որ ըստ թուրքական լրատվամիջոցների, Երևանում սպասվում է թուրք պաշտոնյայի երկկողմ հանդիպում Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի հետ: "Հանդիպման օրակարգի մասին ոչինչ հայտնի չէ, բայց, հաշվի առնելով, որ համաժողովի հայտարարված թեմաներից մեկը տրանսպորտային հասանելիությունն է, իսկ Յըլմազն՝ ինքը, հաճախ է խոսում, այսպես կոչված, "Զանգեզուրի միջանցքի" մասին, չի բացառվում, որ թուրք քաղաքական գործչի օրակարգում ընդգրկվի նաև այդ հարցի վերաբերյալ թուրքական տեսակետի շարադրումը:

Հարկ է նշել, որ Թուրքիայի փոխնախագահ Ջ.. Յըլմազը 2023 թվականի հունիսին այդ պաշտոնում նշանակվելուց ի վեր միշտ եղել է Ադրբեջանի հետ Անկարայի հարաբերությունների համար պատասխանատու գլխավոր դեմքերից մեկը, եւ նրա հռետորաբանությունը հիմնված է երկու երկրների միջեւ հարաբերությունների շրջանակներում հաստատված պաշտոնական քարոզչական հայտարարությունների վրա", - նշել է Գեղամյանը։ Նրա խոսքով, ամենայն հավանականությամբ, Յըլմազը մասնակցում է նաև Հայաստանի դեմ ծավալապաշտական մեկ այլ ծրագրի, այսպես կոչված, "Արևմտյան Ադրբեջանի" առաջխաղացմանը: